Từ trước đến nay, các nhà sản xuất dầu như OPEC+ (OPEC và các đồng minh do Nga dẫn đầu) đóng vai trò chính trong việc quyết định giá dầu thô bằng cách thay đổi sản lượng để đạt mục tiêu giá cả. Tuy nhiên, quan niệm truyền thống này đã bị “lung lay” trong năm 2025.
Thay vào đó, Trung Quốc – nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới – đã sử dụng vị thế của mình để thiết lập một mức sàn và mức trần giá dầu thực tế bằng cách tăng hoặc giảm lượng dầu mà nước này đưa vào các kho dự trữ của mình.
OPEC+ và tình hình thị trường năm 2025
- OPEC+ từng cắt giảm sản lượng vào năm 2022 để nâng giá dầu lên, nhưng đến tháng 4/2025, khi bắt đầu đảo ngược các đợt cắt giảm này, mức tăng giá trước đó dần mất đi. Đến cuối năm, OPEC+ quyết định không thay đổi sản lượng trong quý I/2026, trước nguy cơ dư thừa dầu thô ngày càng rõ rệt.
Việc OPEC+ không cắt giảm thêm hay tăng sản lượng đã làm cho dư thừa dầu tồn đọng và Trung Quốc trở thành lực lượng chính xử lý lượng dầu dư thừa này.
Vai trò của Trung Quốc về giá dầu trong năm 2026
Những gì Trung Quốc sẽ làm trong năm 2026 hiện là ẩn số lớn nhất nhưng cũng quan trọng nhất đối với thị trường dầu thô. Các chủ thể khác trên thị trường nhiều khả năng sẽ xây dựng chiến lược của mình dựa trên phản ứng của Bắc Kinh.
Thực chất sự ảnh hưởng của Trung Quốc không phải từ một chính sách công khai như các quyết định sản lượng của OPEC+, mà là hành vi mua vào và xả ra dầu thô dựa theo biến động giá. Trung Quốc không công bố thông tin công khai về quy mô kho dự trữ chiến lược hay kho thương mại, điều này khiến việc đánh giá các dòng chảy vật chất của dầu thô trở nên khó khăn, cũng như gây trở ngại trong việc xác định các chính sách mà nước này có khả năng theo đuổi.
Trung Quốc mua vượt nhu cầu nội địa
Điều rõ ràng trong năm 2025 là Trung Quốc đã mua nhiều dầu thô hơn mức cần thiết cho tiêu thụ trong nước và cho xuất khẩu các sản phẩm tinh chế. Trong 11 tháng đầu năm 2025, lượng dầu thô dư thừa ước tính đạt khoảng 980.000 thùng/ngày – nghĩa là mỗi ngày Trung Quốc nhập lượng dầu nhiều hơn gần 1 triệu thùng so với nhu cầu lọc dầu
Lượng dư thừa này được tích lũy kể từ tháng 3, sau khi các nhà máy lọc dầu hiếm hoi phải rút dầu từ kho dự trữ trong tháng 1 và 2, thời điểm mà tốc độ chế biến vượt lượng dầu sẵn có khoảng 30.000 thùng/ngày.
Có một mối tương quan chặt chẽ giữa khối lượng dầu thô dư thừa và giá dầu, trong đó Trung Quốc tăng mua khi giá giảm nhưng cắt giảm khi giá tăng. Điều này thể hiện rõ vào tháng 9, khi lượng dầu dư thừa giảm xuống 570.000 thùng/ngày, sau khi đạt đỉnh 1,10 triệu thùng/ngày vào tháng 8.
Trung Quốc ảnh hưởng đến biên độ giá dầu
Thực tế cho thấy ó một mối tương quan rõ giữa biến động lượng dầu thừa ở Trung Quốc với giá dầu thế giới. Cụ thể, Trung Quốc tăng mua khi giá giảm nhưng cắt giảm khi giá tăng. Điều này thể hiện rõ vào tháng 9, khi lượng dầu dư thừa giảm xuống 570.000 thùng/ngày, sau khi đạt đỉnh 1,10 triệu thùng/ngày vào tháng 8.
Các chuyến hàng cập cảng trong tháng 9 phần lớn đã được ký kết vào thời điểm xảy ra xung đột Israel–Iran trong tháng 6, khi giá dầu đang ở mức cao. Khi đó, hợp đồng tương lai Brent – chuẩn giá dầu toàn cầu – tăng vọt lên mức cao nhất trong 6 tháng là 81,40 USD/thùng vào ngày 23/6.
Khi giá dầu hạ nhiệt kể từ tháng 6, các nhà máy lọc dầu Trung Quốc đã quay trở lại mua thêm dầu thô dư thừa, với lượng dư thừa đạt 1,88 triệu thùng/ngày trong tháng 11 — mức cao nhất kể từ tháng 4, và tăng mạnh so với 690.000 thùng/ngày trong tháng 10.
Và khi Trung Quốc có dấu hiệu mua ít lại thì giá dầu thế giới lập tức bị “khóa” trong một biên độ khá hẹp trong nửa sau năm 2025, với giá Brent dao động quanh mức 65 USD/thùng. Vì vậy, câu hỏi then chốt cho năm 2026 là liệu Trung Quốc có tiếp tục – và có đủ khả năng – mua thêm dầu thô dư thừa khi giá giảm hay không, qua đó đóng vai trò thiết lập mức sàn cho giá dầu.
Dự đoán các kịch bản giá dầu vào năm 2026
Hiện Trung Quốc đang xây dựng thêm các cơ sở lưu trữ, với các tập đoàn dầu khí nhà nước như Sinopec và CNOOC dự kiến bổ sung ít nhất 169 triệu thùng dung tích chứa mới tại 11 địa điểm trong giai đoạn 2025–2026. Diễn biến gần đây cho thấy Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục tích trữ dầu trong năm 2026, và có thể kéo dài sang cả năm 2027.
Nếu kịch bản này xảy ra thì giá dầu thô nhiều khả năng sẽ tiếp tục được “chống lưng” bởi Trung Quốc. Tức là có một mức sàn giá được hỗ trợ, nhưng đồng thời cũng sẽ có mức trần, bởi Trung Quốc hoàn toàn có thể cắt giảm nhập khẩu nếu giá tăng quá cao.
Như vậy, thị trường dầu hiện đang chịu ảnh hưởng lớn hơn từ hành vi tiêu dùng và dự trữ của Trung Quốc, thay vì chỉ từ quyết định sản lượng của các nhà sản xuất như OPEC+ như trước đây. Các chiến lược, quyết định của các thị trường và các nước khác trong năm 2026 phần lớn sẽ phụ thuộc vào những gì Trung Quốc làm tiếp theo.
